خانه > اجتماعی > اصول چهارگانۀ گفتگو I

اصول چهارگانۀ گفتگو I

هر نوع ارتباط زبانی مبتنی بر همکاری است. گوینده و شنونده، نویسنده و خواننده در همکاری مدام با یکدیگرند و در گفتگو مشارکت می کنند. اگر این همکاری نباشد، ارتباط صورت نخواهد گرفت. هر چه مشارکت در افکار بیشتر باشد، مکالمه قابل درک تر خواهد شد.

زبان شناسی به نام ” پل گرایس”    رعایت  چهار اصل را در گفتگوی سالم و کامل ضروری دانسته  است  که  اگر رعایت نشود، با مجموعه ای بی سامان از کلمات و جملات رو به رو هستیم.

۱) اصل کمیت: همان قدر بگوییم که لازم است. پرگویی و کم گویی نکنیم ؛ مطلب باید اطلاع رسان باشد.

مثلاٌ کسی در خیابان از ما پرسید:” ساعت چند است؟”  و ما در پاسخ بگوییم : ” هفت و پنجاه دقیقه و هشت ثانیه”  ؛  اصل کمیت را رعایت نکرده ایم ، هر چند حرفی کاملاٌ دقیق زده ایم.

۲) اصل کیفیت: صحبتهای ما باید صحیح و راست باشد ، یا دست کم خودمان راست بودن آن را باور داشته باشیم..

برای مثال اگر بنویسیم: ” برخی کتاب فروشان تهران کتابهای خود را از مریخ وارد می کنند. ” اصل کیفیت را نقض کرده ایم.

۳) اصل ربط : حرفی که می زنیم باید مربوط به موضوع  و ضروری باشد.

اگر در پاسخ  “هوا چطور است؟” بشنویم ” من مدتی است که دکتر نرفته ام.” حرف بی ربطی شنیده ایم.

۴) اصل شیوۀ بیان : گفتار یا نوشتار باید منظم باشد. برای رعایت کردن این اصل، در نظر گرفتن چند نکته مفید است:

الف) کلام مبهم و پیچیده نباشد.

ب) از ایهام و دو پهلو سخن گفتن بپرهیزیم.

ج) مختصر و مفید سخن بگوییم و از طولانی سخن گفتن خودداری کنیم.

د) پیوستگی و نظم را رعایت کنیم و وقایع  را پس و پیش نکنیم.

برای مثال، جملۀ ” مقاله را در آن نوشتم  و دفتری خریدم، به مغازه رفتم.” مفهوم نیست؛ زیرا شیوۀ درستی برای بیان ندارد . صورت درست آن جملۀ ” به مغازه رفتم، دفتری خریدم و مقاله را در آن نوشتم.” است.

*  لازم به ذکر است که در گفتگو ها و نوشته هایی این چهار اصل به طور کامل رعایت نمی شود، اما هیچ مشکلی در درک آنها نیست. علت این است که شنونده یا خواننده خودش خلأهای درون مطلب را با تصورات و پیش زمینه های ذهنی  پر  می کند.  هر انسان  طبیعی که  بر زبان مسلط است، این توانایی را دارد. اگر این توانایی نبود هیچ گفته یا نوشته ای درک نمی شد.

منابع

- صلحجو، علی(۱۳۸۵)، گفتمان و ترجمه، تهران، نشر مرکز.

- یول، جرج (۱۹۴۷)، کاربرد شناسی زبان، ترجمۀ محمود عمو زاده مهدیرجی و منوچهر توانگر(۱۳۸۹)، تهران، انتشارات سمت.

Like :)
3

اجتماعی